home wie-ben-ik

Eckhart Tolle               30 October 2010 – Doelen Rotterdam

Als kick off van de maand van de spiritualiteit is een beroemd auteur uitgenodigd om te spreken over het thema ‘tijd maken’. Interessant onderwerp aangezien in spirituele kringen wordt gezegd dat tijd een illusie is. Eckhart Tolle wordt aangekondigd door zijn Nederlandse uitgever van de Kracht van het Nu.

Tolle is hetzelfde als altijd. Hij komt rustig het podium oplopen en kijkt eerst eens kalmpjes om zich heen nadat hij is gaan zitten.

Een betekenisvolle stilte verspreidt zich gelijk door de zaal. Ook al zitten wij vrij ver van het podium, is het gevoel van ‘Zijn’ sterk.
Na het publiek verwelkomd te hebben, begint Eckhart met een grijns, hij vertelt met duidelijke binnenpret dat het de bedoeling is dat hij geacht wordt iets te zeggen over het onderwerp tijd maken. Hij begrijpt dat deze maand de maand van de spiritualiteit gaat worden. Ik geloof dat ik wel weet waar hij zo’n lol over heeft. Voor de ware spirituele zoeker bestaat er natuurlijk niet zoiets als de maand van spiritualiteit aangezien ieder moment van ons leven besteed wordt aan de innerlijke zoektocht.
“Aangezien jullie je hier allen hebt verzameld, moeten jullie wel volledig ‘aanwezig zijn (grinnik). Laten we eens zien wat spiritualiteit eigenlijk inhoudt. In wezen moet je je openen voor de spirituele dimensie in jezelf. We zijn hier om die dimensie te verdiepen. Je hebt tijd vrij gemaakt voor die spirituele dimensie vanmiddag (twinkelende ogen).”
“Als je de piano leert bespelen, of je gaat een nieuwe taal leren heb je tijd nodig. Je begint er aan, je oefent, en naarmate je er mee bezig bent, leer je. Dat is een heel ander proces dan het jezelf openstellen voor de spirituele dimensie omdat je daar helemaal geen tijd voor nodig hebt. Je kunt geen tijd maken voor de dimensie van bewustzijn, omdat de essentie daarvan tijdloos is. Dat is natuurlijk paradoxaal. Je kunt geen tijd maken voor het nu. Dus is het heel interessant dat ik nu meer dan een uur over nu ga spreken terwijl het nu tijdloos is. (grinnik)
In feite is tijd de vijand van de spirituele dimensie. Tijd geeft een constante trekbeweging. Mensen lijken altijd hun levens te leiden roepend: ‘ik heb niet genoeg tijd’. Daarnaast lijken ze naar tijd te kijken voor voldoening.
De meeste mensen hebben het vage gevoel dat er iets ontbreekt in hun leven, alsof er iets mist, en ze zoeken het antwoord in tijd. Het is een soort onderstroom van onvrede, van onbehagen. Een onderliggend gevoel dat ergens achter in hun hoofd fluistert. Zo’n stemmetje dat zegt: ‘er ontbreekt iets’.

Waar komt dit gevoel toch vandaan? Het komt voort uit het feit dat er een onvermogen bestaat om zich één met het leven te voelen. En waar is het leven? Het is te vinden in het nu, je zult het niet vinden in tijd.
En natuurlijk ontbreekt dit ook in het leven van spirituele zoekers, want anders zouden zij geen zoekers zijn natuurlijk. ‘Er ontbreekt iets’ zegt het stemmetje.

Als we ons bewust worden van dit patroon, dan realiseren we ons dat dit een ongelukkig gevoel is. De onontwikkelde persoon zoekt vervulling door dingen te willen bereiken. Misschien willen ze een nieuwe auto hebben. Ze verlangden ernaar en op een dag hebben ze er eentje. Dit zorgt ervoor dat ze zich tijdelijk goed voelen. Maar in wezen waren ze dus op zoek naar vervulling door middel van het verkrijgen van materie. De spiritueel ingestelde mens zoekt naar vervulling door te verlangen naar de volheid van het leven. Zij lijden ook onder dat kleine stemmetje van ongelukkigheid, alleen vullen zij het gat niet met materie. Ze zoeken net zo hard en vullen een en ander ook in door middel van tijd. In werkelijkheid gaat de ontkenning van het huidige moment, het nu, gewoon door. Dat kan net zolang doorgaan tot het moment van overlijden. Dan ben je daar aan het eind van je leven en dan realiseer je je dat je het nooit gevonden hebt. Je bent altijd onderweg geweest, zonder ooit je bestemming te bereiken. (grijns) En eens toen je op zoek was naar een partner, toen vond je er eentje na een tijdje. Wat fantastisch. Je ging samenwonen en alles was koek en ei, je ervoer een kort gevoel van aangekomen zijn. Van vervulling. Maar al ras zette de desillusie in omdat het gevoel van voldoening weer verdween. Of misschien was je op zoek naar een spiritueel leraar, en je ging naar India om er een te vinden. En alles wat je deed was zoeken naar dingen in tijd.
En dit is uiteraard de grote illusie, want tijd bestaat niet eens. (lachen). Kijk eens naar deze bloem (wijst naar bloem die in vaasje naast hem op tafeltje staat). Wat een prachtige bloem, hij straalt gewoon. Weet je wat de tijd doet met deze prachtige bloem? Hij doodt hem. (twinkels) Op een dag ging hij groeien en bereikte hij volle bloei, iemand plukte hem en deed vers water in deze vaas. En nu komt de tijd langs en doodt hem langzaam. Laten we ons eens voorstellen dat we de tijd kunnen versnellen. 50 jaar verder in de volgende 2 minuten. Dan zal de tijd ons ook doden. Hij zal ons een voor een uitkiezen en doden. Omdat tijd alle vormen vernietigd. Als je hier maar lang genoeg blijft zitten, laten we zeggen 2000 jaar, dan zal deze hele zaal verbrokkelen en vergaan. Alle objecten die er stevig genoeg uitzien, bestaan in realiteit voor het grootste gedeelte uit lucht, net als wij. Uit ruimte. Tijd vernietigt alle vormen. Nu stel ik dat er iets is dat dit doet, maar klopt dat eigenlijk wel?
Dus op de keper beschouwd zijn mensen altijd op zoek naar meer tijd. In werkelijkheid zijn ze dus op zoek naar datgene wat hen gaat doden. (grinnik en twinkels). Ze hebben nooit rust: ik moet dit nog doen, ik moet dat nog doen. (gesticuleert, maakt publiek aan het lachen). Laten we eens even stilstaan bij de dierenwereld. Een hond, bijvoorbeeld, is veel meer in het nu dan zijn baasje, kwispelend met zijn staart. Gelukkig in het hier en nu met zijn baasje. Het huidige moment is levendiger dan tijd ooit kan zijn. Tijd domineert je leven, maar in wezen heb je het nog nooit ervaren. Omdat je alleen maar het hier en nu kan ervaren, niet tijd. 

Wat is dan de aard van het verleden en de toekomst? De aard van verleden en toekomst is de beweging van gedachten. Het verleden is een herinnering en dat is een vorm van gedachte. Je leeft slechts in een droomwereld in je hoofd. De herkenning van mechanische patronen die zich voordoen in je hoofd is belangrijk anders kom je er in vast te zitten.
Je haalt een soort zelfgevoel uit gedachten. Gedachten zijn continue aan het roepen: geef me je aandacht alsjeblieft. Hetgeen je ook meestal doet.
Als je in het nu bent, dan welt er vreugde op in je wezen. En dat geeft je een gevoel van ruimte. Als de stem in je hoofd een tijdje stil is, dan nemen je gedachten het toch weer snel over en ze blijven maar kletsen. Als je wakker wordt in de geest gaan ze nog harder hun best doen je aandacht af te leiden.

Natuurlijk is het prima om tijd voor praktische doeleinden te gebruiken. Maar op het moment dat het je over gaat nemen is dat nadelig. Er is een verschil tussen jou en je levenssituatie. Het leven is wat zich in je afspeelt op dit moment. Dat is altijd aanwezig. Levenssituaties hebben een begin, een midden en een eind. Levenssituaties hebben een verleden en een nu. Jezus zei: ‘Ik wil dat je de volheid van het leven ervaart’. Dit betekent dat hij wenste dat wij volledig in het nu zouden leven. Ontwaken is wat de spirituele zoeker beoogt in de toekomst, maar het leven speelt zich in het hier en nu af. Neem het verleden en de toekomst weg en alles wat over blijft is jij in het nu. Dan word je je bewust van de stilte in de zaal. Dan voel je de stilte. Stilte is voor velen slechts de afwezigheid van geluid, maar stilte is zoveel meer. Het is een aanwezigheid. Het is je bewust worden van de stilte waarnaar je luistert. Dan is plotseling de dimensie van bewustzijn, van stilte daar.

Bewustzijn zonder gedachte is stilte. Er is een diepere betekenis in de stilte die in deze ruimte heerst dan de woorden die ik uitspreek. Aangezien woorden gedachtevormen zijn en geluid, dus die zijn beiden vorm. Ze komen naar boven uit de weidsheid van de innerlijke ruimte. En natuurlijk heb je geen stilte van buitenaf nodig om in contact te komen met de innerlijke stilte. Jij bent deze enorme levendigheid die geen vorm heeft. Stel jezelf de volgende vraag maar eens: Wie ben ik? En het antwoord kun je vinden in de stille aanwezigheid die oprijst nadat je de vraag gesteld hebt. Je persoonlijke geschiedenis is niet dat wat jij bent. Ontwaken is je realiseren dat je bestaat uit vormloos bewustzijn. Dit is wat ik ruimtebewustzijn noem, in tegenstelling tot objectbewustzijn. In essentie ben je een straal van de zon die tijdelijk oprijst voor je weer terug gaat naar de centrale zon. De vormloze dimensie van bewustzijn bevindt zich in de ruimte tussen de gedachten. Dit gaat verder dan wat Descartes bedacht: ‘Je pense donc je suis’ (ik denk dus ik ben) Hij zou dieper hebben moeten gaan. Dan zou hij het bewustzijn hebben ontdekt. Er is een licht waarin je leven verschijnt, dit is het licht van het bewustzijn. Het eeuwige is niet dat wat ons hoofd bedenkt. Het is dat wat maakt dat het hoofd kan denken. Het eeuwige is niet dat wat het oor hoort, maar dat wat maakt dat het oor kan horen. Het eeuwige is niet dat wat het oog ziet, maar dat wat maakt dat het oog kan zien. Jezus zei: ‘Ken de waarheid en ze zal je bevrijden.’ Hoe dan? Door de ruimte in jezelf toe te staan.

Tijd maken is in werkelijkheid ruimte maken. Wanneer je de diepere dimensie in jezelf ervaart, zal alles in de wereld van relatief belang worden, en niet van absoluut belang. Het gaat erom dat je de ruimte wordt terwijl je je met je dagelijkse beslommeringen bezig houdt. Het nu is het portaal naar ruimte bewustzijn.

Het oppervlak van het nu is zintuiglijke perceptie. Dit is het eerste niveau. Wanneer we aandacht besteden aan zintuiglijke perceptie, het waarnemen via de zintuigen, dan zal dit ons reeds uit ons mentale lawaai beginnen te halen. Het zal ons doen inzien dat de dingen zijn zoals ze zijn. Dit is zoals het is. Geniet ervan! Het bevrijdt ons van het nutteloze mentale lawaai.

Dan, op het tweede niveau, kun je je bewust worden van het veld van bewustzijn terwijl je met iemand praat. Je kunt tegelijkertijd luisteren. Onder de laag van het zintuiglijk waarnemen zul je de aanwezigheid zelf ontdekken. Je kunt je bewust worden van je luisteren naar de ander, en tegelijkertijd aanwezig zijn.

Jij bent de kracht van het nu. Wat zich aandient in het nu is veranderlijk, maar het nu zal altijd aanwezig zijn. Wanneer je je bewust bent van het feit dat je bewust bent, ben je aanwezig.

Stop met het ontkennen van het huidige moment omdat je gelooft dat een grotere voldoening voor je is weggelegd in de toekomst. Het is beter om vriendelijk om te gaan met het nu. Met de is-heid van het moment. Stap uit het drama van het over-reageren in je persoonlijk leven. Hetgeen we ook aantreffen in de interacties tussen landen in de vorm van oorlogen etc.

Nu is het zo dat het niet raadzaam is om je vrienden aan te kondigen dat je niet langer een persoon bent, dat zouden ze verkeerd kunnen begrijpen (gegrinnik). Wees simpelweg dankbaar voor de vorm van dit moment, voel dankbaarheid voor de levendigheid van het leven.

De natuur kan ons helpen om aanwezig te worden. We kunnen tijd doorbrengen in de natuur en er op in-tunen. Dan zullen we onmiddellijk de stilte in ons wezen op voelen komen, terwijl het moment mag zijn zoals het is. Denk gewoon regelmatig bij jezelf: ‘Bedankt voor alles, ik heb geen enkele reden om te klagen’. 80% van onze gedachteactiviteit is waarschijnlijk een vorm van beklag. Natuurlijk wordt de beoefening lastig in de interactie met anderen. De truuk is om aanwezig te blijven in het gezelschap van mensen die totaal niet aanwezig zijn. Anders zullen zij je meeslepen in hun eigen drama en dan wordt je een actieve deelgenoot daar in. Beoefen het niet-reageren, hetgeen niet wil zeggen dat je reacties totaal moet onderdrukken. Stop gewoon de drama’s en de comedy van het dagelijks leven. Begin met het luisteren naar het veld van bewustzijn. Niets is eigenlijk van absoluut belang: je gezondheid niet, relaties niet, financiën niet, waar je woont niet, etc. Dat is allemaal van relatief belang. De waarheid is dat niets wat werkelijk betekenis heeft bedreigd kan worden, en dat niets was onecht is bestaat.

Boeddha sprak van het ‘ongeborene, het ongecreëerde, het ongemanifesteerde’ om het puur bewustzijn te beschrijven dat de bron is waaruit alles ontstaat. Zonder deze zou er geen ontsnappen mogelijk zijn. Hij was slim toen hij deze negatieve beschrijving gebruikte omdat er geen referentie voor ons was waardoor we ons konden laten misleiden.

In plaats van de persoon, ben je het bewustzijn. Zeg nooit meer ‘mijn leven’, want jij BENT leven. Het leven is niet vijandig. Het is goedaardig. Ontgroei de kleine persoon met de petieterige drama’s, handel veel meer vanuit bewuste niveau en wees aanwezig.

Dank u wel.’

En Eckhart stond op, boog, vouwde zijn handen voor zijn borst in een dankend gebaar, boog nog twee keer en, even rustig als hij op het podium was verschenen, verliet hij het weer. Nadat hij bijna twee uur achtereen had gesproken, zonder onderbreking. Welbespraakt, grinnikend, en twinkelend met zijn ogen, gesticulerend, het publiek aan het lachen makend, en aanwezig. Merk de ruimte tussen deze woorden op, want dat is waar het bewustzijn en het Nu zich bevinden.

Namasté